Wiedza podstawowa

Etyka w górach

Kilka przydatnych zasad zachowania w górach. Dotyczą bezpieczeństwa na szlaku, ochrony przyrody oraz dobrych obyczajów wobec innych turystów i w schronisku.

Przejdź do zasad Pierwsza pomoc w terenie

Aktualizacja: wrzesień 2026 · Redakcja Trekkit

Wprowadzenie

Na czym polega etyka w górach

Etyka górska obejmuje zasady o różnej wadze. Część z nich to zwyczaje, na przykład pozdrawianie się na szlaku. Część wynika z prawa, głównie z regulaminów parków narodowych. Kilka dotyczy bezpośrednio ludzkiego życia.

Dlatego podzieliliśmy je na trzy poziomy. Najważniejszy jest pierwszy: pomoc człowiekowi w potrzebie jest ważniejsza niż zdobycie szczytu, plan wycieczki czy zdjęcie. Drugi poziom dotyczy ochrony przyrody, a trzeci zachowania wobec innych turystów.

Jeśli dwie zasady się wykluczają, ważniejsza jest ta z wyższego poziomu. Przykład: zejście ze szlaku jest dopuszczalne, gdy trzeba pomóc rannemu.

Poziom 1

Bezpieczeństwo ludzi

Tych zasad trzeba przestrzegać zawsze. Pierwsza z nich jest też obowiązkiem wynikającym z Kodeksu karnego.

  1. Udziel pomocy i wezwij ratowników

    Jeśli widzisz wypadek albo osobę, która sobie nie radzi, zatrzymaj się. Zadzwoń pod 985 lub 601 100 300, osłoń poszkodowanego przed zimnem i zostań z nim do przybycia ratowników. Nieudzielenie pomocy osobie w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia jest przestępstwem (art. 162 Kodeksu karnego).

    Krytyczne

  2. Uważaj, żeby nie strącać kamieni

    Na stromych odcinkach i w żlebach stawiaj stopy ostrożnie, żeby nie ruszać kamieni. Nie skracaj zakosów, zwłaszcza gdy niżej są ludzie. Jeśli kamień spadnie, krzyknij głośno „Kamień!”, nawet gdy nikogo nie widzisz.

    Krytyczne

  3. Dopasuj trasę do najsłabszej osoby w grupie

    Błąd w planowaniu może skończyć się akcją ratunkową, w której ryzykują też ratownicy. Przed wyjściem sprawdź prognozę pogody i komunikat lawinowy, ustal godzinę odwrotu i trzymaj się jej. Jeśli warunki się pogarszają, zawróć.

    Krytyczne

  4. Nie zostawiaj nikogo z grupy samego

    Grupa idzie tempem najwolniejszej osoby. Jeśli musicie się rozdzielić, ustalcie, kto idzie z kim i gdzie się spotykacie. Wiele akcji poszukiwawczych zaczyna się od tego, że zmęczona lub zmarznięta osoba zostaje sama „na chwilę”.

    Krytyczne
Poziom 2

Ochrona przyrody

W parkach narodowych większość tych zasad wynika z przepisów i za ich złamanie grozi mandat. Poza parkami warto przestrzegać ich tak samo.

  1. Trzymaj się wyznaczonego szlaku

    Chodzenie na skróty niszczy roślinność i przyspiesza erozję. Po kilku sezonach w takim miejscu powstaje rozmyte, kamieniste koryto. W parkach narodowych schodzenie ze szlaku jest zakazane.

    Ważne

  2. Znoś wszystkie śmieci, także resztki jedzenia

    Skórka banana rozkłada się w górach nawet dwa lata, a resztki jedzenia przyzwyczajają zwierzęta do szukania pożywienia przy ludziach. Wszystko, co wnosisz, znieś na dół. Jeśli możesz, zabierz też cudze śmieci.

    Ważne

  3. Nie karm i nie płosz zwierząt

    Dokarmiane zwierzęta przestają bać się ludzi. Niedźwiedzie, które zaczynają podchodzić do szlaków i schronisk, bywają odławiane, a czasem odstrzeliwane. Obserwuj zwierzęta z daleka i nie podchodź do nich, żeby zrobić zdjęcie. Psa prowadź na smyczy (tam, gdzie można z nim wejść).

    Ważne

  4. Nie hałasuj

    Muzykę z głośnika słychać w całej dolinie. Hałas płoszy zwierzęta i przeszkadza turystom, którzy przyszli w góry odpocząć. Jeśli chcesz słuchać muzyki, używaj słuchawek.

    Ważne

  5. Korzystaj z toalet

    Korzystaj z toalet w schroniskach i przy wejściach na szlak. Jeśli w pobliżu nie ma toalety, odejdź co najmniej 60 m od wody i ścieżki. Zużyty papier i chusteczki zabierz ze sobą w woreczku.

    Ważne

  6. Biwakuj i rozpalaj ogień tylko w wyznaczonych miejscach

    W parkach narodowych nocleg pod namiotem i ognisko poza wyznaczonymi miejscami są zakazane. W Lasach Państwowych możesz legalnie nocować w ramach programu „Zanocuj w lesie”.

    Ważne
Poziom 3

Dobre obyczaje na szlaku i w schronisku

Za te zasady nie ma mandatów. To zwyczaje, które ułatwiają wspólne korzystanie ze szlaków i schronisk.

  1. Ustępuj na wąskich odcinkach

    Zwyczajowo pierwszeństwo ma osoba podchodząca, bo po zatrzymaniu trudniej jej wrócić do rytmu marszu. Na łańcuchach i klamrach nie wchodź na odcinek, dopóki poprzednia osoba go nie opuści.

    Dobra praktyka

  2. Pozdrawiaj mijanych ludzi

    Mówienie „cześć” albo „dzień dobry” to stary górski zwyczaj. Mijani turyści łatwiej Cię zapamiętają, co pomaga ratownikom ustalić, gdzie ostatnio widziano zaginioną osobę.

    Dobra praktyka

  3. W schronisku jesteś gościem

    Zmień buty, nie zajmuj stołu na cały wieczór i przestrzegaj ciszy nocnej (zwykle 22:00-6:00). Część osób wstaje bardzo wcześnie, żeby wyjść na długą trasę.

    Dobra praktyka

  4. Fotografuj tak, żeby nie przeszkadzać innym

    Nie zatrzymuj się na zdjęcia na łańcuchach ani w wąskich miejscach szlaku. Nie schodź ze ścieżki, żeby znaleźć lepsze ujęcie. W parkach narodowych latanie dronem bez zgody parku jest zakazane.

    Dobra praktyka

  5. Przekazuj innym informacje o warunkach

    Jeśli wyżej jest oblodzenie, powiedz o tym osobom, które dopiero podchodzą. Gdy widzisz kogoś w sandałach na trasie na Rysy, zwróć mu uwagę spokojnie i krótko. Utrudnienia na trasie możesz też zgłosić w aplikacji Trekkit.

    Dobra praktyka
Standard międzynarodowy

7 zasad Leave No Trace

Leave No Trace („nie zostawiaj śladów”) to zasady opracowane w USA, które stosują dziś parki narodowe i organizacje outdoorowe na całym świecie. W dużej mierze pokrywają się z zasadami z poziomu 2.

Planuj i przygotuj się

Poznaj przepisy obowiązujące na danym terenie, sprawdź prognozę i oceń swoje możliwości. Dobrze zaplanowana wycieczka to mniej śmieci i mniejsze ryzyko akcji ratunkowej.

Chodź po ścieżkach i twardym podłożu

Idź szlakiem, po skale, żwirze lub śniegu. Nie poszerzaj ścieżek i nie wydeptuj nowych.

Zabieraj odpady ze sobą

Wszystko, co wnosisz, znieś na dół, także resztki jedzenia i chusteczki.

Zostaw to, co znajdziesz

Kwiaty, kamienie, poroża i zabytki zostają na miejscu. Nie buduj kopczyków.

Ograniczaj palenie ognisk

Do gotowania używaj kuchenki. Ognisko rozpalaj tylko tam, gdzie jest to dozwolone, w istniejącym palenisku.

Szanuj dziką przyrodę

Obserwuj zwierzęta z daleka, nie karm ich i przechowuj jedzenie tak, żeby nie miały do niego dostępu.

Szanuj innych turystów

Nie hałasuj, bądź uprzejmy i ustępuj miejsca na wąskich odcinkach.

Podsumowanie

Ściąga przed wyjściem

Co zrobić przed wyjściem

  • Zapisz w telefonie 985 i 601 100 300, zainstaluj aplikację Ratunek.
  • Zostaw komuś plan trasy i godzinę powrotu.
  • Weź woreczek na śmieci - także cudze.
  • Ustal godzinę odwrotu i trzymaj się jej.
  • Pytaj schodzących o warunki wyżej.

Czego unikać na szlaku

  • Nie przechodź obojętnie obok kogoś, kto wygląda na wyczerpanego.
  • Nie skracaj zakosów i nie schodź ze szlaku po zdjęcie.
  • Nie karm zwierząt, nawet okruszkami.
  • Nie puszczaj muzyki z głośnika.
  • Nie wchodź na łańcuchy, gdy ktoś jest jeszcze na odcinku.
Numery alarmowe

Numery alarmowe w górach

W polskich górach dzwoń pod 985 lub 601 100 300. Oba numery łączą z TOPR lub GOPR w całym kraju, a akcja ratunkowa jest bezpłatna. Aplikacja Ratunek przy zgłoszeniu wysyła ratownikom Twoją lokalizację.
Na Słowacji dzwoń do Horskiej záchrannej služby pod numer 18 300. Akcja ratunkowa jest tam płatna, dlatego przed wyjazdem wykup ubezpieczenie obejmujące ratownictwo górskie.

  • 985 GOPR / TOPR
  • 601 100 300 GOPR / TOPR - numer komórkowy
  • 112 Numer alarmowy w całej UE

Etyka w górach - najczęstsze pytania

Czy za złamanie zasad w górach grozi mandat?

Tak, jeśli zasada wynika z przepisów - przede wszystkim z regulaminu parku narodowego. Straż parku może nałożyć mandat do 500 zł m.in. za zejście ze szlaku, biwakowanie, śmiecenie, wprowadzenie psa czy lot dronem. Za nieudzielenie pomocy osobie w bezpośrednim niebezpieczeństwie utraty życia grozi odpowiedzialność karna.

Kto ma pierwszeństwo na wąskiej ścieżce - podchodzący czy schodzący?

Zwyczajowo osoba podchodząca, bo trudniej jej wrócić do rytmu marszu. Nie jest to przepis. W praktyce ustępuje ten, kto może bezpieczniej stanąć z boku. Na odcinkach z łańcuchami obowiązuje zasada: jedna osoba na jednym odcinku.

Czy ogryzek albo skórkę banana można zostawić w górach?

Nie. W chłodnym górskim klimacie rozkładają się miesiącami, a nawet latami, a do tego przyciągają zwierzęta na szlak i uczą je szukać jedzenia u ludzi. Resztki organiczne zabierz tak samo jak plastik.

Czy mogę zabrać psa w góry?

To zależy od miejsca. W Tatrzańskim Parku Narodowym obowiązuje zakaz wprowadzania psów (z nielicznymi wyjątkami, m.in. Dolina Chochołowska). W innych parkach zasady są różne - sprawdź regulamin przed wyjazdem. Poza parkami pies powinien być na smyczy, szczególnie w lesie i w pobliżu wypasu.

Wiedza podstawowa

Pozostałe poradniki z działu Wiedza podstawowa

Bezpieczeństwo w górach

Planowanie wyjścia, najczęstsze zagrożenia, burza, plecak i wzywanie pomocy - w jednym miejscu.

Zobacz przewodnik

Skala trudności T1-T5

Opis każdego stopnia: rodzaj podłoża, ekspozycja, łańcuchy i dla kogo jest dana trasa.

Zobacz skalę

Parki narodowe

Zasady TPN i TANAP-u, opłaty za wstęp, sezonowe zamknięcia szlaków i najczęstsze zakazy.

Sprawdź przepisy

Pierwsza pomoc w terenie

Urazy, hipotermia i transport poszkodowanego. Co robić, zanim dotrą ratownicy.

Czytaj poradnik
Aplikacja Trekkit

Czytasz na blogu, nawigujesz w aplikacji.

Każdą trasę z bloga otworzysz w Trekkit jednym kliknięciem - mapa offline, pogoda, profil wysokości i raporty społeczności.

Pobierz wApp StorePobierz zGoogle Play