W wyższe partie Tatr zimą potrzebujesz buta ze sztywną podeszwą, na który założysz raki. Na dojścia do schronisk i łatwe szlaki dolinami wystarczy ciepły but trekkingowy z membraną. Ciepłe buty miejskie, nawet z komfortem do -40°C, nie nadają się na żaden z tych terenów.
W tekście znajdziesz podział butów na dwie strefy (podejścia i wyższe partie), konkretne modele dostępne w polskich sklepach z orientacyjnymi cenami oraz wyjaśnienie, czym różnią się raczki od raków i jaki but pasuje do którego typu. Ceny podajemy według stanu na listopad 2026.
Sztywność podeszwy i rant decydują o tym, czy but jest pod raki
O tym, czy but nadaje się pod raki, decydują trzy rzeczy: sztywność podeszwy, rant (wystający brzeg podeszwy z tyłu lub z przodu i z tyłu) oraz wysokość i sztywność cholewki. Deklarowana temperatura komfortu nic o tym nie mówi.
Producenci opisują sztywność w kategoriach. Najbardziej znana jest skala Meindla od A (miękkie buty turystyczne) do D (sztywne buty wysokogórskie pod raki automatyczne). W praktyce w Tatrach zimą liczą się trzy progi:
- But miękki lub średni (A, A/B) wygina się w połowie stopy. Raki się na nim luzują i przeskakują. Taki but pasuje tylko do raczków.
- But sztywny bez rantów (B, B/C) utrzyma raki koszykowe. To wystarcza na większość tatrzańskich szlaków zimą, łącznie z wyższymi partiami, o ile nie planujesz wspinaczki.
- But sztywny z rantem z tyłu (C) przyjmie raki półautomatyczne, które trzymają się pewniej i szybciej się zakłada. Rant z przodu i z tyłu (D) to już buty pod raki automatyczne, w turystyce zimowej zbędne.
Prosty test w sklepie: weź but w obie ręce i spróbuj go skręcić oraz zgiąć pod środkiem stopy. Jeśli ugina się łatwo, pod raki się nie nadaje.
Membrana (Gore-Tex lub własna producenta) zimą ma sens, bo topniejący śnieg szybko przemacza but bez niej. Wilgoć ze stopy wychodzi wolniej, więc liczą się grube skarpety i wietrzenie stóp na postojach. Buty przymierzaj w zimowych skarpetach i po południu, gdy stopa jest lekko opuchnięta. Sztywne modele często mają wąskie kopyto i bywa, że trzeba wziąć pół numeru większe.
Raczki, raki koszykowe, półautomatyczne i automatyczne - różnice
Raczki i raki wyglądają podobnie, ale służą do czego innego.
Raczki turystyczne to łańcuszki lub małe kolce na gumowej ramce naciąganej na dowolny but. Mają od kilku do kilkunastu krótkich zębów rozłożonych pod całą stopą. Dają przyczepność na płaskim, zalodzonym podłożu: na drodze do schroniska, w dolinie, na ubitej ścieżce. Na stromym, zmrożonym stoku krótkie zęby nie wbiją się w twardy śnieg, a gumowa ramka zsuwa się z buta.
Raki to stalowa rama z 10-12 długimi zębami, w tym dwoma skierowanymi do przodu. Dzielą się według sposobu mocowania:
- Koszykowe - plastikowe „koszyki” z przodu i z tyłu plus pasek. Pasują na sztywny but bez rantów. Na tatrzańskie szlaki zimą to najczęstszy i w zupełności wystarczający wybór.
- Półautomatyczne - koszyk z przodu, metalowa klamra z tyłu. Wymagają buta z rantem z tyłu. Trzymają się pewniej i zakłada się je w rękawicach.
- Automatyczne - klamry z przodu i z tyłu, but z dwoma rantami. Sprzęt pod wspinaczkę lodową i alpinizm.
Im bardziej stromy i twardy teren, tym dłuższe zęby i sztywniejszy but.
Raczki turystyczne
- Zęby
- Krótkie kolce lub łańcuszki pod całą stopą
- Mocowanie
- Gumowa ramka naciągana na dowolny but
- But
- Każdy, także miękki trekkingowy
- Teren
- Płaskie, zalodzone drogi, dojścia do schronisk, szlaki dolinami
- Cena
- ok. 60-200 zł
Nie na stromy, zmrożony stok powyżej schronisk
Raki koszykowe
- Zęby
- 10-12 stalowych zębów, w tym 2 skierowane do przodu
- Mocowanie
- Plastikowe koszyki z przodu i z tyłu plus pasek
- But
- Sztywna podeszwa, rant niepotrzebny (klasa B / B-C w skali Meindla)
- Teren
- Tatrzańskie szlaki zimą, także powyżej schronisk
- Cena
- ok. 250-450 zł
Wystarczające na turystykę zimową w Tatrach bez wspinaczki
Raki półautomatyczne
- Zęby
- 10-12 stalowych zębów, w tym 2 skierowane do przodu
- Mocowanie
- Koszyk z przodu, metalowa klamra z tyłu
- But
- Sztywna podeszwa i rant z tyłu buta (klasa C w skali Meindla)
- Teren
- Strome podejścia, twardy śnieg i lód, łatwe drogi zimowe
- Cena
- ok. 350-700 zł
Pewniejsze trzymanie, zakładanie w rękawicach, wymagają buta z rantem
Zalecenia TOPR na wyższe partie Tatr zimą: raki, czekan, kask, lawinowe ABC.
Ratownik TOPR Grzegorz Bargiel w rozmowie z Gazetą Krakowską przypomina, że w wyższych partiach zimą obowiązuje pełne wyposażenie zimowe: raki, czekan, kask, lawinowe ABC. Raczki nadają się według niego tylko na płaskie, zalodzone odcinki i drogi do schronisk. TOPR i TPN powtarzają te zalecenia w komunikatach po każdym cięższym wypadku, także przy pierwszym stopniu zagrożenia lawinowego. Jak czytać skalę zagrożenia, opisuje tekst o stopniach zagrożenia lawinowego w Tatrach.
Raki kupuj razem z butami albo przymierz je do swoich butów w sklepie. Dobrze dopasowane raki nie mają luzu na pięcie ani na palcach po zapięciu. Szczegółowy dobór opisuje poradnik jak wybrać raki na zimę.
Buty na podejścia, doliny i dojścia do schronisk
Na szlaki doliną (Kościeliska, Chochołowska, do Morskiego Oka, na Halę Gąsienicową) i na dojścia do schronisk wystarczy ciepły but trekkingowy z membraną i wysoką cholewką. Taki but ma miękką lub średnio sztywną podeszwę, więc wygodnie idzie się w nim po płaskim przez wiele kilometrów. Na zalodzone fragmenty zakładasz na niego raczki. Raków w nim nie użyjesz.
| Model | Dla kogo | Cena orientacyjna (XI 2026) |
|---|---|---|
| Salomon X Ultra 5 Mid GTX | Lekki (ok. 870 g para), wygodny od razu, dobra przyczepność na mokrej skale. Dobry pierwszy but w góry. Słabiej trzyma ciepło na postojach. | 650-850 zł |
| Salewa Alp Trainer 2 Mid GTX | Sztywniejszy i bardziej stabilny od Salomona, podeszwa Vibram. Lepszy na szlaki z kamieniami i krótkie strome odcinki. | 780-1070 zł |
| Lowa Renegade GTX Mid | Nubukowa cholewka, bardzo trwały, wygodny na długich dojściach z plecakiem. Najpopularniejszy model tej klasy w Polsce. Recenzja: Lowa Renegade GTX Mid. | 900-1200 zł |
| Salomon Quest 4 GTX | Wyższa cholewka i sztywniejszy od X Ultra, na wielodniowe wyjścia z cięższym plecakiem. Recenzja: Salomon Quest 4 GTX. | 900-1100 zł |
| Meindl Island MFS Active | Ciężki, skórzany but klasy B z systemem dopasowania MFS. Dość sztywny, by utrzymać raki koszykowe na łatwiejszych odcinkach. Łączy obie strefy, jeśli chcesz mieć jedną parę. | 1350-1650 zł |
| Hanwag Tatra II GTX | Podobna klasa co Meindl Island: skóra, Vibram, bardzo trwały. Jest też wersja Wide na szeroką stopę. | 1130-1450 zł |
X Ultra 5 Mid GTX
Salomon
Alp Trainer 2 Mid GTX
Salewa
Renegade GTX Mid
Lowa
Quest 4 GTX
Salomon
Island MFS Active
Meindl
Tatra II GTX
Hanwag
Salomon Toundra Pro CSWP, który sklepy często polecają „w Tatry zimą”, to ciepły but miejsko-turystyczny z cholewką 25 cm i deklarowanym komfortem do -40°C. Nie ma sztywnej podeszwy ani rantu, część użytkowników skarży się, że wysoka cholewka krępuje ruch w kostce. Nadaje się na zimowe spacery i płaskie doliny, pod raki go nie bierz.
Buty pod raki koszykowe - wyższe partie bez wspinaczki
Na podejścia powyżej schronisk (Zawrat, Świnica, Kasprowy z Hali Gąsienicowej, Kopa Kondracka, Szpiglasowa Przełęcz) potrzebujesz buta na tyle sztywnego, żeby raki się na nim nie luzowały. Pierwszy próg to sztywne buty trekkingowe bez rantów, na które zakładasz raki koszykowe. Dla turysty zimowego, który nie planuje wspinaczki, to w zupełności wystarczający zestaw i jednocześnie najtańszy sposób, żeby zacząć chodzić w wyższe partie.
| Model | Dla kogo | Cena orientacyjna (XI 2026) |
|---|---|---|
| Salewa MTN Trainer 2 Mid GTX | Sztywny but podejściowy, lekki (ok. 600 g but), na umiarkowane zimowe trasy. Najtańsze wejście w buty pod koszyki. Recenzja: Salewa MTN Trainer Mid GTX. | 950-1250 zł |
| La Sportiva Trango Trk Leather GTX | Sztywny but trekkingowy ze skóry nubukowej, podeszwa Vibram. W rankingach polskich sklepów regularnie najwyżej oceniany but pod koszyki. Dość wąskie kopyto. | 1000-1300 zł |
| Scarpa Mescalito TRK GTX | Sztywny, z gumowym otokiem chroniącym cholewkę, dobrze prowadzi stopę na skalnych półkach. Również wąskie kopyto. | 900-1200 zł |
| Scarpa Zodiac Plus GTX | Sztywny but podejściowy ze skóry Perwanger 1,8 mm, Vibram Drumlin, bez rantów. Twardy i precyzyjny na skale. Scarpa nie podaje klasy raków, więc koszyki przymierz w sklepie; pod półautomaty jest Zodiac Tech. | 900-1340 zł |
| Scarpa Marmolada Pro HD | Klasyczny but skórzany klasy B1 pod raki koszykowe, Vibram Drumlin, membrana HDry. Ciepły i wygodny na długie zimowe dni bez wspinaczki. | 970-1390 zł |
| Meindl Island MFS Active | Ciężki, skórzany but klasy B z systemem dopasowania MFS. Ciepły, trwały, szerokie kopyto. Jeśli chcesz mieć jedną parę na doliny i wyższe partie, to ten model. | 1350-1650 zł |
| Hanwag Tatra II GTX | Podobna klasa co Meindl Island: skóra, Vibram, bardzo trwały. Jest wersja Wide na szeroką stopę. | 1130-1450 zł |
| Lowa Tibet Evo GTX | Następca klasycznego Tibeta: ciężki, skórzany, bardzo sztywny i ciepły. Na kilkudniowe zimowe wyjścia z plecakiem. | 1200-1400 zł |
| Zamberlan Vioz GTX | Włoski but skórzany podobnej klasy co Tibet, nieco lżejszy. Szersze kopyto niż u Scarpy i La Sportivy. | 1100-1400 zł |
MTN Trainer 2 Mid GTX
Salewa
Trango TRK Leather GTX
La Sportiva
Mescalito TRK GTX
Scarpa
Zodiac Plus GTX
Scarpa
Marmolada Pro HD
Scarpa
Island MFS Active
Meindl
Tatra II GTX
Hanwag
Tibet Evo GTX
Lowa
Vioz GTX
Zamberlan
Raki koszykowe do tych butów: Climbing Technology Nuptse Evo, Petzl Vasak Flexlock, Grivel G10 New-Classic, Black Diamond Contact Strap (250-450 zł).
Buty pod raki półautomatyczne - strome podejścia i łatwe drogi zimowe
Drugi próg to buty z rantem z tyłu, na które zakładasz raki półautomatyczne. Trzymają się pewniej na stromym, twardym śniegu, zakłada się je w rękawicach i nie przesuwają się na bucie przy trawersie. To wybór dla osób, które zimą chodzą regularnie, robią dłuższe strome podejścia (Rysy, Orla Perć w wariantach zimowych, przełęcze z Pięciu Stawów) albo myślą o pierwszych łatwych drogach zimowych.
| Model | Dla kogo | Cena orientacyjna (XI 2026) |
|---|---|---|
| Salewa Crow GTX | Najtańszy but z rantem, waży ok. 675 g (but). Dobry pierwszy but pod półautomaty dla kogoś, kto zaczyna chodzić w wyższe partie. | 1000-1200 zł |
| La Sportiva Trango Tech GTX | Lekki (ok. 620 g but), syntetyczny, rant z tyłu, Vibram z Climbing Zone. Najczęściej polecany na forach but „w Tatry zimą”, gdy nie planujesz wspinaczki. | 1100-1350 zł (w promocjach od ok. 900 zł) |
| La Sportiva Trango Tower GTX | Wyższa i sztywniejsza wersja Trango, lepiej stabilizuje kostkę na stromym. Dla osób, które poza turystyką robią łatwe drogi zimowe. | 1300-1500 zł |
| Scarpa Zodiac Tech GTX | Lekki (ok. 620 g but) but techniczny z rantem z tyłu, klasa B2, podeszwa Vibram Pentax Precision. Wybór przewodników na strome podejścia i łatwe drogi zimowe, wąskie kopyto. | 1050-1440 zł |
| Scarpa Manta Tech GTX | Ocieplany but wysokogórski pod półautomaty. Najcieplejszy w tej grupie, na wielogodzinne wyjścia w mróz i na pierwsze kroki w Alpach. | 1500-1900 zł |
| Zamberlan Baltoro GTX | Sztywny, wąskie kopyto (w teście gorsko.eu autor brał numer większy). Podeszwa w tym teście wypadła ślisko na śniegu, więc licz na raki, a nie na samą podeszwę. | 1300-1600 zł |
Crow GTX
Salewa
Trango Tech GTX
La Sportiva
Trango Tower GTX
La Sportiva
Zodiac Tech GTX
Scarpa
Manta Tech GTX
Scarpa
Baltoro GTX
Zamberlan
Raki półautomatyczne do tych butów: Grivel G10 LT / G12 New-Matic, Petzl Vasak Leverlock, Climbing Technology Nuptse Evo Semi-Automatic, Black Diamond Sabretooth Clip (350-700 zł).
Ceny zmieniają się między sklepami i sezonami. Modele z tych tabel w sezonie zimowym najtaniej kupisz w promocjach jesiennych i w wyprzedażach pod koniec zimy. Zanim kupisz, przymierz but razem z rakami, które planujesz, i sprawdź, czy po zapięciu nie ma luzu na pięcie.
Czy raki są potrzebne na szlaku do Doliny Pięciu Stawów?
Zależy od odcinka i warunków w danym dniu. Dolny fragment z Palenicy to szeroka droga, gdzie śnieg bywa ubity, a lód tworzy się płatami na płaskim. Tam wystarczy ciepły but trekkingowy, a przy zalodzeniu raczki. Powyżej Wodogrzmotów Mickiewicza, a zwłaszcza na podejściu czarnym szlakiem pod próg doliny, pojawia się stromizna i twardy śnieg. Na tym odcinku TOPR zaleca raki i czekan.
O wyposażeniu nie decyduje nazwa szlaku, tylko stan konkretnego odcinka tego dnia. Przed wyjściem sprawdź komunikat TOPR, a jeśli dopiero zaczynasz zimowe wyjścia, przeczytaj poradnik Tatry zimą dla początkujących.
Trasy z bazy do porównania warunków zimą
T1 · spacerowaDolina Kościeliska - Schronisko PTTK na Hali Ornak
Łatwa trasa z Kir do Schroniska PTTK na Hali Ornak, zielonym i żółtym szlakiem, w dolnych partiach gór.
- Dystans
- 5,5 km
- Podejście
- 254 m
- Czas
- 2 h
T2 · górskaDo schroniska w dolinie pięciu stawów z Palenicy - przez czarny szlak
Z Palenicy Białczańskiej do Schroniska PTTK w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, szlakiem czerwonym, zielonym i czarnym.
- Dystans
- 7,4 km
- Podejście
- 720 m
- Czas
- 3 h 54 min
T3 · wymagającaSzpiglasowy Wierch z Palenicy
Trudniejsze wyjście z Palenicy Białczańskiej na Szpiglasowy Wierch, w wysokich partiach, gdzie zimą liczy się pełne wyposażenie.
- Dystans
- 11 km
- Podejście
- 1222 m
- Czas
- 5 h 45 min
Ile par butów na zimę w Tatry
Jedna para rzadko sprawdza się jednocześnie na dojściach i w wyższych partiach. But do dojść jest miękki i wygodny na płaskim, but pod raki jest sztywny i na długiej drodze dolinowej męczy stopę.
- Jeśli chodzisz dolinami i do schronisk, wystarczy jedna para: ciepły but trekkingowy z membraną plus raczki w plecaku.
- Jeśli planujesz wyjścia powyżej schronisk, kup sztywny but pod raki. Na dojścia możesz w nim iść, tylko wolniej i mniej wygodnie. Drugą, miękką parę dokupisz później, gdy stwierdzisz, że zimą chodzisz regularnie.
Podsumowanie: który but na którą strefę
- Doliny i dojścia do schronisk: Salomon X Ultra 5 Mid GTX albo Lowa Renegade GTX Mid, do tego raczki.
- Pierwszy but pod raki, bez dużego budżetu: Salewa Crow GTX lub Salewa MTN Trainer 2 Mid GTX z rakami koszykowymi.
- Wyższe partie bez wspinaczki (raki koszykowe): La Sportiva Trango Trk Leather GTX, Scarpa Mescalito TRK GTX, Scarpa Marmolada Pro HD lub Salewa MTN Trainer 2 Mid GTX.
- Strome podejścia i łatwe drogi zimowe (raki półautomatyczne): La Sportiva Trango Tech GTX, Scarpa Zodiac Tech GTX lub Salewa Crow GTX.
- Jedna para na wszystko: Meindl Island MFS Active lub Hanwag Tatra II GTX z rakami koszykowymi, kosztem wygody na stromym.
Przed wyjściem sprawdź komunikat TOPR i prognozę. W wyższych partiach zimą zalecane są raki, czekan, kask i lawinowe ABC.
Redakcja Trekkit
Redakcja Trekkit - piszemy o górach, szlakach i sprzęcie turystycznym.
Komentarze
Wczytywanie komentarzy...
Komentarze dodajesz w aplikacji Trekkit po zalogowaniu. Pojawią się też tutaj, pod artykułem.