Tatry zimą dla początkujących - od czego zacząć?

Pierwsze zimowe wyjście w Tatry najlepiej zaplanować na krótką trasę doliną lub do schroniska, bez stromych i eksponowanych odcinków. Śnieg i lód zmieniają przebieg szlaku, tempo marszu i jego trudność, dlatego trasa znana z lata zimą wymaga osobnej oceny.

Przed wyjściem sprawdź prognozę pogody, komunikat lawinowy, aktualne zamknięcia szlaków i godzinę zachodu słońca.

Czym zimowe Tatry różnią się od letnich

Śnieg zakrywa kamienie, stopnie i fragmenty ścieżki, a znaki bywają mniej widoczne. Wydeptany ślad nie zawsze pokrywa się ze znakowanym szlakiem, więc przebieg trasy trzeba częściej sprawdzać na mapie.

Ubity śnieg i lód utrudniają marsz, zwłaszcza na zejściach. Poruszanie się po śniegu trwa zwykle dłużej niż latem, a dzień jest krótki: w grudniu w Zakopanem słońce zachodzi około 15:30. Czasy przejścia z mapy i letnie doświadczenia nie wystarczą do zaplanowania zimowej wycieczki.

Kiedy w Tatrach zaczyna się zima

Zima w Tatrach zaczyna się dużo wcześniej niż w dolinach. Pierwszy śnieg na graniach spada zwykle w październiku, a powyżej granicy lasu zalega od listopada do maja. W Zakopanem może być sucho i kilka stopni na plusie, a na Zawracie lód.

Jesienne warunki są szczególnie zdradliwe. Śnieg topnieje w ciągu dnia i zamarza w nocy, tworząc twardą, oblodzoną skorupę, a szlaki w dolinie wyglądają jeszcze letnio. Raczki miej w plecaku od pierwszych październikowych opadów, nawet na trasie dolinnej - zakładasz je na oblodzonych odcinkach. Na strome stoki i granie powyżej lasu bez raków i umiejętności chodzenia w nich nie wchodź. Rady z tego artykułu dotyczą całego okresu od pierwszego śniegu, nie tylko miesięcy kalendarzowej zimy.

Gdzie zacząć: doliny i schroniska

Na pierwsze wyjście wybierz trasę, którą łatwo przerwać i z której można wrócić tą samą drogą. Dobrze sprawdzają się szerokie drogi dolinne i dojścia do schronisk, na przykład z Kuźnic na Halę Kondratową lub Halę Gąsienicową, a także Dolina Chochołowska i Dolina Kościeliska. Taka wycieczka pozwala sprawdzić tempo, sprzęt i samopoczucie grupy w zimowych warunkach.

W bazie tras Trekkit każda trasa ma oznaczony poziom trudności od T1 (spacerowe) do T5 (ekstremalne), dystans, przewyższenie, czas przejścia i sezon dostępności. Na pierwszy zimowy wyjazd wybieraj trasy T1-T2.

Trasy na zimę z bazy Trekkit

T1 · spacerowa

Hala Kondratowa z Kuźnic

Niebieski szlak przez Kalatówki do schroniska PTTK na Hali Kondratowej, w większości lasem.

Dystans

3,3 km

Podejście

321 m

Czas

1 h 44 min

Zobacz trasę →

T2 · górska

Murowaniec z Kuźnic przez Boczań

Niebieski szlak przez Boczań i Skupniów Upłaz do schroniska Murowaniec. Powyżej Boczania grzbiet odsłonięty na wiatr - zabierz ciepłą czapkę i rękawice.

Dystans

5,4 km

Podejście

576 m

Czas

2 h 45 min

Zobacz trasę →

T2 · górska

Gęsia Szyja z Palenicy Białczańskiej

Przez Polanę Rusinową na punkt widokowy 1489 m. Polana Rusinowa w połowie drogi jest dobrym miejscem na odwrót.

Dystans

3,4 km

Podejście

502 m

Czas

2 h 1 min

Zobacz trasę →

Dobra trasa na początek ma:

• czytelny przebieg - prowadzi doliną, drogą dojściową lub szerokim traktem,
• kilka miejsc odwrotu - można zawrócić w dowolnym momencie bez wchodzenia na trudniejszy wariant,
• brak trudnych odcinków - nie ma stromych podejść, żlebów ani trawersów stoków.

Strome stoki i granie powyżej granicy lasu zostaw na kolejne sezony. Są odsłonięte na wiatr, przy słabej widoczności trudno się z nich wycofać, a na twardym, stromym śniegu potrzebne są raki i umiejętność chodzenia w nich. Łagodne grzbiety w rodzaju Skupniowego Upłazu to już inna sprawa - wieje, ale szlak jest czytelny i w każdej chwili można zawrócić.

Na pierwsze zimowe wyjście najlepiej iść z kimś, kto ma już zimowe doświadczenie. Jeśli nie masz z kim, towarzystwo znajdziesz w Ustawkach w aplikacji Trekkit. Przed wyjściem z nowymi osobami ustalcie trasę, tempo i godzinę odwrotu, a plan wycieczki zostaw komuś bliskiemu.

Które szlaki są zamknięte zimą

Tatry Polskie

Od 1 grudnia do 15 maja Tatrzański Park Narodowy zamyka trzy odcinki szlaków. Pozostałe szlaki są zimą formalnie otwarte, ale TPN może doraźnie zamykać kolejne, na przykład przy dużym zagrożeniu lawinowym.

Morskie Oko - Świstówka Roztocka - Dolina Pięciu Stawów.

Zimą do schroniska w Dolinie Pięciu Stawów idzie się od Wodogrzmotów Mickiewicza przez Dolinę Roztoki. To trasa dla osób z zimowym doświadczeniem, bo końcowy odcinek bywa zagrożony lawinami.

Przełęcz w Grzybowcu - Wyżnia Kondracka Przełęcz.

Zamknięty jest czerwony szlak ze Strążysk pod Giewont, na odcinku od Przełęczy w Grzybowcu. Dolina Strążyska do Polany Strążyskiej pozostaje dostępna.

Dolina Tomanowa - Chuda Przełączka.

Zamknięte jest podejście z Doliny Tomanowej na Czerwone Wierchy. Dolina Kościeliska i schronisko na Hali Ornak pozostają dostępne.

Tatry Słowackie

Poza sezonowymi zamknięciami TPN może doraźnie zamykać kolejne odcinki, na przykład przy dużym zagrożeniu lawinowym. Aktualny stan szlaków sprawdzisz w komunikatach TPN (tpn.pl) i TANAP (tanap.sk).

Jak czytać komunikat lawinowy

Komunikat lawinowy dla polskiej strony Tatr publikuje TOPR, a dla słowackiej Stredisko lavínovej prevencie HZS na portalu laviny.sk. Stopień zagrożenia określa ogólną sytuację w rejonie, ale zagrożenie na konkretnej trasie zależy też od nachylenia stoku, jego wystawy, wiatru i świeżego opadu. Szczegółowy opis znajdziesz w artykule jakie są stopnie zagrożenia lawinowego i czego spodziewać się w Tatrach.

Poza stopniem sprawdź w komunikacie, na jakich wystawach i wysokościach problem jest największy. Potem porównaj to z mapą: czy trasa przecina strome stoki, prowadzi dnem żlebu lub biegnie pod zboczem, z którego może zejść lawina.

Sprzęt na pierwsze zimowe wyjście

• Buty - wysokie, nieprzemakalne, ze sztywną podeszwą i dobrą przyczepnością. Do takich butów pasują raczki i raki koszykowe. Modele sprawdzone na szlaku, wraz z oceną, do jakich warunków się nadają, znajdziesz w recenzjach butów trekkingowych.
• Raczki - nakładki na buty na ubity śnieg i oblodzone odcinki tras dolinnych.
• Raki - sprzęt na strome, twarde podłoże powyżej lasu. Wymagają dopasowania do butów i umiejętności chodzenia, dlatego na trasy dolinne nie są potrzebne.
• Kije trekkingowe - poprawiają równowagę i odciążają nogi na zejściach.
• Czołówka z zapasowymi bateriami - noś ją w łatwo dostępnej kieszeni plecaka.
• Odzież warstwowa - warstwa bazowa, docieplenie i kurtka chroniąca przed wiatrem, które można zdejmować i zakładać zależnie od wysiłku.
• Zapasowe rękawice, czapka, termos z ciepłym napojem.
• Naładowany telefon i powerbank - z zapisanymi numerami ratunkowymi i aplikacją Ratunek
• ABC Lawinowe - dla trudniejszych podejść i szlaków zagrożonych lawinami, niezbędne jest również ABC Lawinowe (detektor, sonda i łopata). Ale pamiętaj! samo posiadanie tego sprzętu nie wystarczy. Konieczna jest również umiejętność jego wykorzystania.

Detektor, sonda i łopata są potrzebne w terenie lawinowym i wymagają przeszkolenia. Na trasach dolinnych przy niskim zagrożeniu początkujący zwykle z nich nie korzystają.

Jak zaplanować godzinę wyjścia i powrotu

Planowanie zacznij od godziny, o której chcesz być z powrotem w dolinie, najlepiej przed zmrokiem. Do czasu przejścia z mapy dodaj zapas na wolniejszy marsz po śniegu, przerwy, zmianę odzieży i zakładanie raczków.

Ustal też godzinę odwrotu. Jeśli o tej porze nie jesteś w zaplanowanym miejscu, zawracasz, nawet gdy do celu zostało niewiele.

Kiedy zawrócić z trasy

Zawróć, gdy:

• spada widoczność, nasila się wiatr lub zaczyna padać śnieg,
• trudno odczytać przebieg szlaku albo pod nogami pojawia się lód, na którym tracisz pewność kroku,
• ktoś z grupy jest wychłodzony, wyraźnie zwalnia lub traci koncentrację,
• minęła ustalona godzina odwrotu.

Zasady zachowania na szlaku zimą

Zima nie zmienia podstawowych zasad obowiązujących w górach. W Tatrzańskim Parku Narodowym poruszasz się wyłącznie po znakowanych szlakach, także wtedy, gdy wydeptany ślad prowadzi na skróty. Śmieci, łącznie z resztkami jedzenia, znosisz ze sobą w dół. Pomoc osobie w potrzebie jest ważniejsza niż dojście do celu czy plan wycieczki. Pozostałe zasady, dotyczące przyrody, zachowania w schronisku i wobec innych turystów, opisujemy w artykule etyka w górach.

Czy warto zrobić kurs turystyki zimowej

Na pierwsze wyjścia doliną kurs nie jest konieczny. Przydaje się, gdy planujesz trasy powyżej granicy lasu. Na kursie z instruktorem uczysz się chodzenia w rakach, hamowania czekanem, oceny stoku i przekładania komunikatu lawinowego na konkretny teren. Tych umiejętności nie da się nauczyć z poradnika online.

Udostępnij

Autor

Wojtek

Redakcja Trekkit - piszemy o górach, szlakach i sprzęcie turystycznym.

10 artykułów

Wszystkie artykuły Obserwuj w aplikacji